Xài hay sài, từ nào mới là đúng chính tả? Cách sử dụng đúng nhất Update 10/2021

Việc viết đúng chính tả là rất cần thiết để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt. Tuy nhiên, hệ thống thanh điệu, vần và phụ âm đầu cũng như phụ âm cuối của tiếng Việt khá phức tạp nên thường xuyên xảy ra tình trạng nhầm lẫn cách viết, dễ bị sai chính tả. Vậy, hãy cùng bài viết tìm hiểu xem xài hay sài, từ nào mới là đúng chính tả nhé!

1. Xài hay sài là đúng chính tả?

Theo định nghĩa trong Từ điển tiếng Việt, xài có nghĩa là sử dụng một vật, một điều gì đó. Vì vậy, nếu bạn đang muốn miêu tả một sự việc mang ý nghĩa này, từ xài là một sựa lựa chọn đúng đắn, đảm bảo chính tả và truyền tải đúng nghĩa của từ.

– Xài thử hay sài thử?

Như cách giải thích phía trên về từ xài, xài thử là từ đúng chính tả và đúng về ngữ nghĩa. Ví dụ: “Bạn có thể cho mình mượn cái laptop này để xài thử được không?”.

– Tiêu xài hay tiêu sài?

Tương tự với trường hợp xài thử, tiêu xài cũng là một từ đúng chính tả. Tiêu xài được dùng để chỉ khi bạn sử dụng một món đồ hay chi tiêu một khoản tiền nào đó (xài đồ, xài lọ toner này mau hết quá,…).

Xài là từ đúng chính tả

Xài là từ đúng chính tả

– Xài tiền hay sài tiền

Nếu đem ra so sánh, tiêu xài ở ví dụ trên và xài tiền có thể được xem xét là gần nghĩa nhau trong nhiều trường hợp, vì vậy xài tiền là đúng chính tả chứ không phải sài tiền.

– Sơ xài hay sơ sài

Khác biệt so với các trường hợp trên về từ xài, chỉ có sài đi chung với “sơ” thì từ mới có nghĩa. Sơ sài có thể được hiểu là sự thiếu sót hay cẩu thả trong một việc nào đó.

2. Tại sao có sự nhầm lẫn giữa xài và sài?

Nguyên nhân cơ bản giải thích cho lỗi nhầm lẫn sài xài là do cách phát âm khác nhau ở từng địa phương, cụ thể là sự khác biệt giữa miền Bắc và miền Nam đối với hai phụ âm s x. Hơn nữa, từ xài thường được sử dụng ở miền Nam nhiều hơn, người Bắc sẽ nói là dùng.

Sự nhầm lẫn trong cách phát âm giữa các địa phương

Sự nhầm lẫn trong cách phát âm giữa các địa phương

Người Việt Nam ta, đặc biệt là người miền Nam, thường không quá chú trọng cách phát âm chuẩn, lại nói nhanh nên lướt qua những lỗi cơ bản này. Chúng ta cũng thường nói nhiều hơn viết nên bị ảnh hưởng của văn nói vào chính tả, gây ra tình trạng nhầm lẫn dẫn đến viết sai.

Chúng ta thường nói nhiều hơn viết nên khó kiểm soát chính tả

Chúng ta thường nói nhiều hơn viết nên khó kiểm soát chính tả

Tóm lại, việc nhầm lẫn giữa 2 phụ âm đầu (s và x) là rất phổ biến và thường xuyên gặp phải. Không chỉ riêng trường hợp “xài” hay “sài” như trong bài viết này, việc nhầm lẫn cũng xảy ra giữa các từ xịn xò hay xịn sò, xử lý hay sử lý, bổ xung hay bổ sung đều có thể giải thích tương tự như trên.

3. Xài nghĩa là gì?

Trên thực tế, xài là một từ bắt nguồn từ phương ngữ Nam Bộ, được giải thích rõ trong Sổ tay phương ngữ Nam Bộ như sau:

Xài có nghĩa là tiêu, ví dụ như xài tiền hay ăn xài.

Xài có nghĩa là dùng, ví dụ như “Máy tính của hãng này rất bền, em nên mua dùng thử một chiếc”.

Như vậy, ngoài nghĩa phổ biến là dùng, từ xài còn thoáng mang nét nghĩa của cụ phung phí, không cân nhắc, đặc biệt nhấn mạnh trong từ tiêu xài.

Nghĩa của từ xài có thể được dùng trong trường hợp xài điện thoại lướt Web

Nghĩa của từ xài có thể được dùng trong trường hợp xài điện thoại lướt Web

Trong tiếng Anh, từ xài có thể ứng với các từ vựng là to use, to spend (money) to take. Các ví dụ như sau:

– “I learnt French but I never use it” có nghĩa là “Tôi có học tiếng Pháp nhưng chẳng bao giờ xài“.

– “How much money did you spend yesterday?” có nghĩa là “Hôm qua anh xài bao nhiêu tiền?”.

– “I never take sleeping pills” có nghĩa là “Tôi chẳng bao giờ xài thuốc ngủ”.

Từ vựng tiếng Anh ứng với từ

Từ vựng tiếng Anh ứng với từ

Trong tiếng Việt, các từ đồng nghĩa phổ biến với từ xài là dùng, sử dụng.

4. Cách sử dụng từ xài đúng chuẩn nhất

Để có thể dùng từ xài một cách chuẩn xác nhất, bạn cần nắm rõ, xác định đúng từ ngữ đi kèm có mang nghĩa tiêu hay dùng không. Ngoài ra cũng cần đặt trong ngữ cảnh, tình huống tương tự với nghĩa của từ xài đã được định nghĩa như trong bài.

Xác định đúng ngữ nghĩa bạn muốn sử dụng

Xác định đúng ngữ nghĩa bạn muốn sử dụng

Dưới đây là một số ví dụ dùng chung với từ xài mà bạn có thể tham khảo để dùng cho chính xác:

– Con nên xem lại cái thói xài tiền vô tội vạ của mình đi.

– Con có thấy mình xài điện thoại rất nhiều không?

Máy tính bảng của bạn xài được trong bao lâu?

– Em về lập cho chị bảng thống kê tiêu xài trong tháng nhé!

– Bạn nên học cách tiêu xài tiết kiệm, quản lý chi tiêu hợp lý.

– Em về làm lại bài này cho cô, trình bày rất sơ sài và cẩu thả!

5. Cách khắc phục lỗi nhầm lẫn từ xài và sài

Tra từ điển

Một trong những cách đơn giản nhưng hiệu quả để khắc phục lỗi nhầm lẫn từ xài sài tra từ điển và ghi nhớ cách viết mỗi khi gặp từ mà bạn nghi ngờ tính xác thực của nó. Việc này không chỉ giúp bạn viết đúng trong lần đầu tiên mà còn rèn cho mình thói quen viết đúng chính tả.

Thói quen tra từ điển giúp cải thiện chính tả

Thói quen tra từ điển giúp cải thiện chính tả

Để đảm bảo tính chính xác, bạn nên lựa chọn cho mình những từ điển được biên soạn cẩn thận vì đảm bảo chất lượng và uy tín. Ngoài ra, bạn có thể sử dụng các thiết bị điện tử để tra từ điển online, vô cùng tiện lợi và nhanh chóng.

Bạn có thể tham khảo một số những từ điển giấy như sau:

– Từ điển tiếng Việt (GS. Hoàng Phê, Nhà Xuất bản Từ điển Bách Khoa).

– Từ điển tiếng Việt (Trung tâm Từ điển học và Nhà Xuất bản Đà Nẵng).

– Từ điển đồng nghĩa trái nghĩa (Nhà Xuất bản Từ điển Bách khoa).

– Từ điển tiếng Việt phổ thông (Viện Ngôn ngữ học).

Dưới đây là một vài từ điển online bạn có thể sử dụng:

– Soha tra từ: http://tratu.soha.vn/

– Từ điển tiếng Việt: https://vtudien.com/viet-viet

– Cồ Việt – Tra từ: http://tratu.coviet.vn/

Luyện phát âm, tự sửa lỗi khi sai

Việc phát âm chuẩn là rất cần thiết vì ngoài mục đích đúng chính tả, bạn còn cải thiện được tình trạng hiểu nhầm ý của đối phương, sẽ không rơi vào nhiều tính huống trớ trêu do không hiểu người đối diện đang nói gì hoặc ngược lại.

Bên cạnh đó, thói quen tự sửa lỗi khi nhận ra lỗi sai giúp bạn duy trì được thói quen và ý thức sử dụng đúng tiếng Việt chuẩn. Bạn cũng có thể cùng người khác sửa lỗi này một cách tế nhị (tránh trường hợp nhiều người thấy khó chịu khi bị nhắc).

Cùng bạn bè sửa lỗi sai chính tả

Cùng bạn bè sửa lỗi sai chính tả

Duy trì thói quen đọc sách, viết lách

Ngôn từ trong những trang sách là rất phong phú và dồi dào, vì vậy, việc thường xuyên đọc sách sẽ giúp bạn nhớ được mặt chữ, biết cách viết đúng chính tả và sử dụng từ hợp với ngữ cảnh, tình huống. Ngoài ra, việc đọc sách còn giúp bạn nâng cao vốn từ, tầm hiểu biết và khả năng diễn đạt.

Bên cạnh đọc sách, bạn cũng có thể liên tục trau dồi khả năng viết lách vì đây là công việc đòi hỏi bạn tìm từ ngữ phù hợp, vận dụng khả năng sử dụng con chữ để diễn đạt đúng và trôi chảy, đồng thời nâng cao khả năng chính tả của bản thân.

Viết lách hay đọc sách là thói quen bổ ích

Viết lách hay đọc sách là thói quen bổ ích

Một số mẹo thường dùng cho phụ âm s và x

Ngoài các cách trên, bạn cần nắm vững quy tắc sử dụng hai phụ âm sx để không bị nhầm lẫn. Dưới đây là một số lưu ý trong Luật Chính tả bạn có thể tham khảo:

– Phụ âm x thường xuất hiện trong các âm tiết có âm đệm u/o như xuề xòa, xoành xoạch, xuềnh xoàng,…

– Phụ âm s chỉ xuất hiện trong một số ít các âm tiết có âm đệm như soát, soạn, soạt, soạng, suất.

– Phụ âm x s không cùng xuất hiện trong một từ láy, ví dụ xoay xở là từ viết đúng chính tả chứ không phải xoay sở hay soay xở.

– Phụ âm s thường là âm đầu trong tên động vật và cây cối như sâu, sên, sếu, sói, sóc, sả, sắn, sim, sung, su su,… trừ các trường hợp như xoài, xoan, vịt xiêm, xương rồng,…

Mẹo bạn có thể nhớ là 2 phụ âm này không xuất hiện trên cùng 1 từ láy

Mẹo bạn có thể nhớ là 2 phụ âm này không xuất hiện trên cùng 1 từ láy

Bài viết đã cung cấp cho bạn thông tin về từ “xài” và “sài”, đâu mới là cách viết đúng chính tả. Cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết và hẹn gặp lại ở các bài tiếp theo.